2026, Volume 1, Issue (I/2026)
Threats related to violations of the rule of law in the context of the activities of the prosecutor's office
Grzegorz Ocieczek 1
-------------------------------------------------------------------------------------------------
1Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw
Streszczenie
This publication aims to highlight issues related to the crisis of the rule of law in Poland and is the result of an international conference held at the Constitutional Tribunal on December 2025 as part of the View of Young Researchers conference series. The theme of this year's conference was: “Accountability of Constitutional State Organs in the Context of a Rule of Law Crisis.” The crisis of the rule of law that we are witnessing has affected, among others, the institution of the Public Prosecutor's Office, which is so important from the point of view of ensuring the safety of citizens. According to Article 2 of the Act on the Public Prosecutor's Office (hereinafter referred to as P.o.p.), the tasks of this institution include prosecuting crimes and upholding the rule of law. The article is divided into several main sections, which concern, among other things, constitutional issues and statistics in this context. However, the main part focuses on issues related to the legal analysis of the takeover of the Public Prosecutor's Office by the newly appointed Minister of Justice - Prosecutor General, which took place on January 12, 2024. The legal assessment covers both the provisions of the Act on the Prosecution Service and national case law, including judgments of the Supreme Court and the Constitutional Tribunal, which were exceptionally critical in their rulings on the actions taken by the former Minister of Justice. The publication concludes with final conclusions and proposals de lege futura.
Słowa kluczowe
Zagrożenia związane z naruszeniami praworządności w kontekście działalności prokuratury
Summary
Niniejsza publikacja ma na celu zasygnalizowanie problematyki dotyczącej kryzysu praworządności w Polsce i jest pokłosiem międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Trybunale Konstytucyjnym w dniu grudnia 2025 r. w ramach cyklu konferencji View of Young Researchers. Tematem tegorocznej konferencji było: “Accountability Constitutional State Organs in the Context of a Rule of Law Crisis”. Kryzys praworządności, którego jesteśmy świadkami dotknął między innymi instytucję Prokuratury, tak ważnej z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom. Do zadań tej instytucji należy bowiem zgodnie z artykułem 2 ustawy prawo o prokuraturze (dalej P.o.p.) ściganie przestępstw oraz stanie na straży praworządności. Artykuł podzielony został na kilka zasadniczych części, które dotyczą między innymi zagadnień ustrojowych oraz statystyki w tym kontekście. Zasadnicza część ogniskuje się jednak na kwestiach dotyczących analizy prawnej podstaw przejęcia prokuratury przez nowo powołanego Ministra Sprawiedliwości -Prokuratora Generalnego, która miała miejsce w dniu 12 stycznia 2024 r. Ocenie prawnej poddano zarówno zapisy ustawowe ustawy p.o.p. jak również orzecznictwo krajowe w tym wyroki Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, które to instytucje wyjątkowo krytycznie w swoich orzeczeniach ustosunkowały się do działań podjętych przez byłego już Ministra Sprawiedliwości. Publikacja zakończona została wnioskami końcowymi oraz postulatami de lege futura.
Keywords
Prosecutor\'s office, rule of law, “neo-judges,” takeover of the prosecutor\'s office, procedural guarantees, principle of legal certainty., Prokuratura, praworządność, „neo sędziowie”, przejęcie prokuratury, gwarancje procesowe, zasada pewności prawa