2026, Volume 1, Issue (I/2026)
Access to Electronic Evidence in Criminal Proceedings in the Light of European Union Law
Marcin Warchoł 1
-------------------------------------------------------------------------------------------------
1University of Warsaw
Streszczenie
The new EU regulation on electronic evidence in criminal proceedings aims to strengthen cross-border access to such evidence. REGULATION (EU) 2023/1543 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCILof 12 July 2023 on European Production Orders and European Preservation Orders for electronic evidence in criminal proceedings and for the execution of custodial sentences following criminal proceedings provides that the relevant authorities have access to stored data, regardless of its location. Using the production order, the judicial authority of one Member State can directly request access to electronic evidence from a service provider established or represented in another Member State. The e-evidence package is designed to facilitate and accelerate the ability of law enforcement and judicial authorities to obtain the electronic evidence necessary for investigations and potential prosecution. The package consists of a Regulation and a Directive.
However, the speed and effectiveness of access to electronic evidence comes at the expense of the principles of sovereignty, mutual cooperation, and the protection of civil rights and freedoms. Direct cooperation between the issuing state and a private service provider concerning the data of citizens from other Member States violates Article 82 TFEU. The mutual recognition of court decisions in criminal matters is one of the fundamental principles in the area of freedom, security, and justice.
This leads to circumventing the traditional principle of verification by the judicial authorities of the executing state. Moreover, these solutions eliminate the requirement of dual criminality, which could lead to the collection of data concerning acts that may not be punishable in the executing state. Additionally, the lack of the principle of specialty allows for the arbitrary and discretionary use of the collected evidence, not necessarily in line with the original purpose for which it was obtained. Finally, individuals' rights to privacy and data protection are threatened. Furthermore, there are no clear provisions for legal protection in the executing state.
Słowa kluczowe
dowody elektroniczne, europejski nakaz wydania, wzajemne uznawanie orzeczeń sądowych, ochrona danych osobowych, suwerenność państwa
Dostęp do dowodów elektronicznych w sprawach karnych w świetle prawa Unii Europejskiej
Summary
Nowa unijna regulacja o dowodach elektronicznych w postępowaniach karnych przewiduje wzmocnienie transgranicznego dostępu do nich. Rozporządzenie o nakazie wydania i nakazie zabezpieczenia dowodów elektronicznych stanowi, że odpowiednie organy mają dostęp do przechowywanych danych, bez względu na miejsce ich przechowywania. Korzystając z nakazu wydania dowodów, organ sądowy jednego państwa członkowskiego może wystąpić o dostęp do dowodu elektronicznego bezpośrednio do dostawcy usług mającego siedzibę lub przedstawicielstwo w innym państwie członkowskim. Pakiet dowodów elektronicznych (e-evidence) ma za zadanie ułatwić i przyspieszyć organom ścigania i instytucjom sądowym uzyskiwanie dowodów elektronicznych niezbędnych do przeprowadzenia śledztwa i ewentualnego oskarżenia. Pakiet składa się z Rozporządzenia i Dyrektywy. Przedmiotem opracowania jest rozporządzenie. Niestety jednak szybkość i skuteczność dostępu do dowodów elektronicznych odbywa się kosztem zasady suwerenności, wzajemnej współpracy oraz ochrony praw i wolności obywatelskich. Bezpośrednia współpraca między państwem wydającym, a prywatnym usługodawcą w kwestii danych obywateli z innych państw członkowskich narusza art. 82 TFUE. Wzajemne uznawanie orzeczeń sądowych w sprawach karnych jest jedną z głównych zasad w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Prowadzi to do obejścia tradycyjnej zasady weryfikacji przez organy sądowe państwa wykonującego. Ponadto, rozwiązania te eliminują wymóg podwójnej karalności. Może to prowadzić do zbierania danych za zachowania, które nie muszą być karane w państwie wykonującym. Dodatkowo brak zasady specjalności pozwala na dowolne i uznaniowe wykorzystanie zebranych dowodów niekoniecznie zgodnie z celem ich pozyskania. Wreszcie zagrożone są prawa jednostek do prywatności i ochrony danych osobowych. Co więcej, brak jest wyraźnych rozwiązań dla ochrony prawnej w państwie wykonującym.
Keywords
electronic evidence, European Production Order, mutual recognition of judicial decisions, personal data protection, state sovereignty