2026, Volume 1, Issue (I/2026)
From Democracy to Budgetocracy: How Budget Law Can Reconfigure the Constitutional Order
Michał Ostrowski1
-------------------------------------------------------------------------------------------------
1University of Wrocław
Streszczenie
This article examines the phenomenon of budgetocracy, understood as the use of the state budget as a tool for exerting financial pressure on constitutionally independent bodies. Focusing on the Polish case, it analyses the unprecedented elimination of funds for the remuneration of judges of the Constitutional Tribunal in the Budget Act for 2025. The article argues that financial independence constitutes a fundamental component of judicial independence and that unrestricted parliamentary control over public financing enables de facto modification of the constitutional order through ordinary legislation. Drawing on constitutional analysis and European standards, the study demonstrates that such practices undermine the separation and balance of powers and threaten the foundations of the rule of law.
Słowa kluczowe
budżetokracja; autonomia budżetowa; Trybunał Konstytucyjny; władza nad finansami (power of the purse); gwarancje konstytucyjne
Od demokracji do budżetokracji: Jak prawo budżetowe może przekształcać porządek konstytucyjny
Summary
Niniejszy artykuł analizuje zjawisko budżetokracji, rozumianej jako wykorzystywanie budżetu państwa jako narzędzia wywierania presji finansowej na konstytucyjnie niezależne organy. Skupiając się na przypadku Polski, autor bada bezprecedensowe wyeliminowanie środków na wynagrodzenia sędziów Trybunału Konstytucyjnego w ustawie budżetowej na rok 2025. W artykule argumentuje się, że niezależność finansowa stanowi fundamentalny składnik niezawisłości sędziowskiej, a nieograniczona kontrola parlamentarna nad finansami publicznymi umożliwia de facto modyfikację porządku konstytucyjnego za pomocą zwykłego ustawodawstwa. Opierając się na analizie konstytucyjnej oraz standardach europejskich, opracowanie wykazuje, że tego rodzaju praktyki podważają zasadę podziału i równowagi władz oraz zagrażają fundamentom praworządności.
Keywords
budgetocracy; budgetary autonomy; Constitutional Tribunal; power of the purse; constitutional safeguards