2026, Volume 131, Issue 2
Transpłciowe osoby pozbawione wolności w polskiej praktyce penitencjarnej – refleksje na tle sprawy z Barczewa z 2023 r.
Magdalena Grzyb1
-------------------------------------------------------------------------------------------------
1Uniwersytet Jagielloński
Streszczenie
Rozmieszczenie osadzonych w zakładach karnych odbywa się ściśle według kategorii płci. Kobiety są osadzone osobno od mężczyzn. Tymczasem publiczne organa praw człowieka oraz organizacje pozarządowe domagają się, by osoby transpłciowe były osadzone zgodnie ze swoją tożsamością płciową/płcią odczuwaną, a nie biologiczną, nawet jeśli formalnie nie zmieniły oznaczenia płci.
Artykuł kolejno omawia sprawę z Barczewa (osoby W.W.), podstawy prawne modyfikacji polityk penitencjarnych wobec osób transpłciowych, głośne sprawy z innych krajów transferów biologicznych mężczyzn do zakładów dla kobiet, ustawodawstwo stanu Kalifornia jako przykład bardzo progresywnych polityk penitencjarnych wobec osób transpłciowych, następnie ujawnione problemy związane z przenoszeniem biologicznych mężczyzn do zakładów dla kobiet oraz pominiętą perspektywę w projektowaniu tych polityk, a mianowicie bezpieczeństwo i komfort osadzonych kobiet.
Słowa kluczowe
transpłciowość, pozbawienie wolności, polityka penitencjarna, przemoc wobec kobiet, osoba transseksualna, płeć, kobiety
Transgender Persons Deprived of Liberty in Polish Penitentiary Practice – Reflections against the Background of the 2023 Barczewo Case
Summary
The placement of inmates in correctional facilities is carried out strictly according to sex categories. Women are housed separately from men. Meanwhile, public human rights bodies and non-governmental organizations are calling for transgender individuals to be placed in facilities in accordance with their gender identity rather than their biological sex, even if they have not formally changed their gender marker. The article discusses the Barczewo case (concerning the individual W.W.), the legal grounds for modifying prison policies toward transgender individuals, high-profile cases from other countries involving the transfer of biological males to women’s facilities, the legislation of the state of California as an example of highly progressive prison policies toward transgender individuals, followed by the problems revealed in connection with transferring biological males to women’s facilities, and the overlooked perspective in designing these policies—namely, the safety and comfort of incarcerated women.
Keywords
transgenderism, transsexualism, prison policy, violence against women, females in prisons, sex, women